انواع و کاربردها

بتن مسلح که با نام بتن آرمه (گرفته شده از کلمه فرانسوی Béton armé) نیز آن را می‌شناسند از مصالح ساختمانی بسیار مقاوم است؛ که در این مقاله به بررسی آن می‌پردازیم.

در بسیاری از ساخت و سازها، استفاده از بتن عادی پاسخ‌گو نیست و برای استحکام بیشتر از بتن‌هایی که مقاوم‌تر یا اصطلاحا مسلح شده‌اند استفاده می‌کنند. در واقع برای استحکام بیشتر بتن مسلح در آن میلگردهای فولادی جای گذاری کرده، که در برابر نیروی کششی مقاومت بسیار خوبی دارند.

بتن آرمه، نوعی ماده کامپوزیتی است که با آرماتورهای فولادی مقاوم شده و در ساخت سازه‌های مدرن استفاده می‌شود. بتن‌های عادی تحمل بسیاری از تنش‌ها همچون تنش‌های ارتعاشی، بادگذاری و غیره را ندارند. بنابراین با آرماتورهای فولادی همچون میلگرد، میله و کابل، بتن را مسلح کرده و بتن مسلح یا RC (Reinforced Concrete) را می‌سازند. که مقاومت کششی و شکل پذیری پایین بتن را جبران می‌کند.

انواع بتن مسلح را بشناسید

در ادامه به بررسی انواع مختلف بتن آرمه پرداخته و از کاربردها و مزایای هر کدام اطلاعات مهم را در اختیار شما قرار خواهیم داد. به طور کلی بتن‌ها در دو دسته‌ی بتن‌های مسلح به میلگرد و مسلح به الیاف دسته بندی می‌شوند.

بتن مسلح به میلگرد

متداول‌ترین روش تولید بتن RC ، ترکیب آن با میلگرد است. در این نوع بتن، آرماتور یا میلگرد را به عنوان المان مقاوم کننده در بتن به کار می‌برند. معمولا میلگردی که در بتن به کار می‌برند، از جنس فولاد و نوع رزوه دار آن یا شیشه و پلیمر می‌باشند. اما اغلب از نوع فولادی آن استفاده می‌کنند، چراکه ضریب انبساطی فولاد و بتن به هم نزدیک‌تر است و باعث می‌شود در برابر آسیب مقاوم‌تر عمل ‌کنند.

بتن پیش تنیده و پس تنیده

یکی دیگر از انواع بتن مسلح که در پروژه‌های عمرانی بزرگ استفاده می‌شود، بتن پیش تنیده است. بتن پیش تنیده را طی فرآیندهای پس تنیدگی یا پیش تنیدگی بر روی کابل‌ها و تاندون‌های آلیاژ فولادی می‌سازند. اما پیش تنیدگی چیست؟ در واقع پیش تنیدگی به وارد کردن نیروی تنش داخلی به بتن در جهت خلاف نیروهای خارجی وارد شده به جسم، برای خنثی کردن گفته می‌شود.
در بتن پیش تنیده در ابتدا و زمانی که بتن هنوز خیس است، کابل‌ها را در داخل بتن تحت کشش قرار می‌دهند و پس از آن فرآیند بتن ریزی صورت می‌گیرد. سپس با شروع فرآیند گیرش بتن، کابل‌ها بتن را تحت فشار قرار می‌دهند. اما در بتن پس تنیده، عملیات تنیدگی را پس از فرآیند گیرش بتن انجام می‌دهند.
از مزایای این بتن مسلح می‌توان به مقاومت فشاری بالای ذاتی بتن، کاهش وزن سازه، کاهش تنش های برشی و کاهش سطح مقطع مورد نیاز اشاره کرد.

بتن مسلح پیش ساخته

بتن پیش ساخته را به این دلیل اینگونه نام گذاری کرده‌اند که در محیط کنترل شده کارخانه و تحت نظارت تولید می‌شوند. به همین دلیل سرعت ساخت آن بسیار بیشتر از دیگر انواع بتن است. از این بتن در اجرای پروژه‌هایی همچون ستون، اجرای دیوار و نمای ساختمان، اعضای سازه‌ای، پل، تونل مترو، مخزن آب و… استفاده می‌شود.
بتن پیش ساخته دارای مزایایی همچون اجرای المان‌های سازه بر روی زمین به جای ارتفاع، کنترل گیرش بتن و اجرا در محیط‌های کنترل شده و دور از شرایط جوی نا مساعد می‌باشد.

بتن تقویت شده با الیاف

برای یکپارچگی بیشتر بتن و جلوگیری از ورو رطوبت و آب می‌توان آنرا با الیاف مسلح کرد که به آن بتن تقویت شده با الیاف می‌گویند. این نوع بتن را اغلب با ترکیب ملات سیمانی و الیاف فولادی مجزا تولید می‌کنند. الیاف مجزای به کار برده شده در آن نیز مش، الیاف بافته شده، میله و سیم‌های بلند می‌باشد. علاوه بر آن می‌توان از الیاف غیر فولادی همچون الیاف پلی پروپیلن، الیاف شیشه، الیاف کربن، الیاف پنیه و الیاف طبیعی استفاده کرد.
از بتن الیافی به طور معمول در شاتکریت، ساخت پیاده‌روها و دال‌های روی زمین، تقویت دیواره‌های تونل و سازه‌‌های نگهبان استفاده می‌شود.

بتن آرمه با عایق ماندگار

برای اجرای پروژه‌هایی که قابلیت عایقی حرارت و صوت دارای اهمیت است، از این نوع بتن استفاده می‌شود. قالب‌های بتن مسلح با عایق ماندگار از واحدهای مدولار ساخته می‌شوند. در پروسه ساخت آن المان‌های تقویت کننده همچون میلگرد را در قالب قرار داده و سپس آنرا با بتنی به وسیله اسلامپ پر می‌کنند.

تا به اینجا با توجه به معرفی انواع بتن‌ها و کاربردهای‌شان باید تا حدودی از مزایای این بتن‌ها آگاه شده باشید. اما بتن‌های مسلح مزایایی بیش از این را شامل می‌شود که در ادامه به بررسی آنها می‌پردازیم.

سهولت ساخت

استفاده از بتن مسلح در ساخت و ساز، به نسبت فولاد ساده‌تر است و بر ای نصب قالب و بتن ریزی به نیروی کار ماهر کمتری نیاز است.

توان بارگذاری

همانطور که در بالاتر نیز اشاره کردیم، بتن مسلح به نسبت بتن‌های عادی مقاومت کششی و فشار ایستایی بسیار بالاتری دارد. در واقع این ویژگی باعث شده تا بتن آرمه بسیار در ساخت و سازها پر کاربردتر باشد.

مقاومت در برابر آتش

به طور کلی بتن‌ها در برابر آتش بسیار مقاوم هستند و آتش نمی‌گیرند. گزارش‌ها حاکی از آن است که بتن می‌تواند 2 تا 6 ساعت گرما را تحمل کرده و بدین صورت اجازه تخلیه و عملیات نجات در آتش سوزی‌ها را می‌دهد.

انعطاف پذیری

یکی دیگر از مزایای فوق العاده‌ی بتن مسلح انعطاف پذیری آن است که دست معماران و سازندگان را در ساخت در طرح‌های مختلف باز می‌گذارد. در واقع از آنجایی که بتن را می‌توان با نصب قالب‌های مختلف در طرح‌های مختلف شکل داد؛ آنها می‌توانند به راحتی بتن را به هر شکلی که می‌خواهند در آورند.

مقاومت لرزه‌ای

در صورت طراحی و اجرای درست با بتن آرمه می‌توان از بابت مقاومت آن در برابر زلزله اطمینان کافی داشت.

(راه‌های مقاوم سازی ساختمان را بخوانید.)

به نظر شما چه دلایل دیگری برای استفاده از بتن مسلح وجود دارد؟