انواع روش‌های چیدمان آجر

هنر آجر چینی به خصوص در کشورمان ایران از گذشته تا کنون جایگاه خاصی در معماری داشته است. نوعی که آجرها یک دیوار را نقش میدهند؛ در زیبایی و چشم نوازی بنا تاثیر خاصی دارد و به عنوان تکنیکی برای نمای ساختمان به کار می‌رود. در این پست به بررسی انواع آجر چینی و روش‌های چیدن دیوار می‌پردازیم.

با چیدن آجرها با طرح‌های مختلف می‌توان اشکال خلاقانه و هنرمندانه در نمای داخلی و خارجی سازه خلق کرد. معماران و بنایان نیز با استفاده از ذوق خلاقانه خود تا به امروز روش‌های آجر چینی مختلفی ابداع کرده‌اند؛ که در ادامه 12 تا از معروف‌ترین این روش‌ها را معرفی می‌کنیم.

مقاله پیشنهادی : آشنایی با آجر نما و انواع آن

انواع آجر چینی

تاریخچه آجر چینی با روش‌های خلاقانه به هزاران سال قبل باز می‌گردد. برای مثال اکثر مسجدها، کاخ‌ها، خانه‌ها و بناهای قدیمی برای نما از روش‌های خلاقانه و مختلف برای چیدن دیوار با آجر استفاده می‌کرده‌اند. انواع روش‌های چیدن آجر را به طور کلی در دو دسته آجر چینی سنتی و مدرن دسته بندی می‌کنند؛ که در ادامه بیشتر به آن می‌پردازیم.

مقاله پیشنهادی : در مورد معماری ایران و جهان در این پست بخوانید.

چیدمان آجر سنتی

یکی از هنرهای رایج معماری سنتی ایرانی استفاده از الگوهای آجر چینی است؛ که در گذشته مورد توجه بسیاری بوده است. با وجود اینکه الگوهای آجر چینی سنتی امروزه طرفداران کمتری به نسبت گذشته دارند؛ اما همچنان این هنر چشم نوازی خود را حفظ کرده و آثار تاریخی اینگونه همچنان در بیشتر شهرهای ایران به چشم می‌خورد.

چیدمان آجر به روش سنتی نیز خود روش‌های مختلفی دارد، که عبارت‌اند از:

• روش باد بزنی
• روش آبشاری
• روش چیدمان آجر چرخدار
• آجر چینی مشبک جناغی
• روش گل اندازی
• آجر کاری خفته
• روش گره سازی آجر
• آجر کاری معقلی

روش باد بزنی

تا به حال به بافت سبدها یا باد بزن‌های سنتی توجه کرده‌اید؟ در آنها یکی از گروه‌های حصیر مورد استفاده به صورت عمودی و گروه بعدی نیز به صورت افقی می‌باشد. برای چیدمان آجرها نیز می‌توان از این تکنیک استفاده کرد، که به روش بادبزنی معروف است و از انواع چیدمان آجر پر طرفدار به شمار می‌آید.
آجرها در روش باد بزنی، در گروه‌های دو یا سه تایی با هم تشکیل مربع داده و به صورتی یکی در میان عمودی و مربعی در کنار یکدیگر قرار می‌‌گیرند و نمایی زیبا را خلق می‌کنند. از روش باد بزنی هم برای نمای کف ساختمان، هم دیوار و هم سقف آن می‌توان استفاده کرد.

روش آبشاری

روش آبشاری به روش چیدمان آجری گفته می‌شود که آجرها به صورت نا منظم در زوایه‌های مختلف در کنار هم قرار می‌گیرند. اما در این نامنظمی نیز یک شکل هندسی منظم ایجاد می‌گیرد. در روش آجر چینی آبشاری، به خاطر اینکه تنوع در این روش بسیار است؛ می‌توان طرح‌های خلاقانه‌ای با آن پیاده سازی کرد.

آجر چینی چرخدار

این روش چیدمان آجر همانطور که از نام آن مشخص است به صورت دورانی آجرها را در کنار هم قرار می‌دهند. شروع آجر چینی در این روش از وسط طرح شروع شده و به صورت چرخدار ادامه پیدا می‌کند. اغلب سبک چیدمان چرخدار را در پیاده روها و کف محوطه مشاهده می‌کنید.

آجر چینی مشبک جناغی

به چیدمان آجرها به صورت جناغی، چیدمان مشبک جناغی می‌گویند. اما حال روش جناغی چگونه است؟ در واقع زمانی که آجرها با زاویه 90 درجه و عمود بر هم، درکنار هم چیده می‌شوند و نسبت به اطراف خود نیز زاویه 45 درجه دارند، می‌گویند که روش آجر چینی مشبک جناغی پیاده شده است. این روش چیدمان آجر را هم برای کف محوطه و هم نمای دیوار استفاده می‌کنند.

روش گل اندازی

طرح‌های مختلف و زیبایی که بر روی مسجدها و مناره‌های قدیمی مشاهده می‌کنید، از الگوی چیدمان آجر گل اندازی استفاده کرده‌اند. معماران در روش گل اندازی آجرها را به شکل لوزی وار یا اشکال گل مانند درمی‌آورند.

آجر کاری خفته

در روش چیدن آجرها به سبک خفته، همانطور که از نام آن مشخص است آجرها را به صرت خفته و افقی بر روی هم قرار می‌دهند. تکنیکی که به این روش آجر چنین نمای خاص و زیبا می‌بخشد این است که آجرها را با رنگ‌های مختلف در یک الگوی خاص قرار می‌دهند تا یکنواخت نباشد و برای بینندگان جذابیت داشته باشد.

روش گره سازی آجری

یکی از روش‌های سنتی و البته ماهرانه آجر چینی، گره سازی (گره چینی) است که در معماری آثار قدیمی می‌توان آن را مشاهده کرد. در این تکنیک آجرها را در اشکال و اندازه‌های مختلف بریده تا با آن طرح‌های هندسی خلق کنند. از ترکیب آنها نیز نقش‌های هندسی همچون مثلث، دایره، لوزی، ستاره یا نقش و نگارهای خلاقانه پیاده می‌کنند.
روش گره چینی را در معماری دوران سامانیان و آل بویه به بعد مشاهده می‌کنید که این تکنیک را در تزئین و نمای ساختمانها به کار می‌بردند. در حال حاضر این نوع چیدمان دیوار را می‌توان در مسجد جامع ورامین، به جا مانده از دوران ایلخانی مشاهده کرد.

آجر کاری معقلی

یکی دیگر از روش‌های آجر چینی سنتی زیبا، چیدمان معقلی است، که هنوز هم نمونه‌های آنرا در خانه‌ها، باغ‌ها، مساجد و امام زاده‌ها می‌توانید مشاهده کنید.
در این روش معماران با ترکیب آجرهای لعابی، رنگ‌های خاص و چیدمان هندسی دست به خلق طرحی زیبا و ماندگار می‌زنند. در واقع روش معقلی را می‌توان ترکیبی از صنعت و هنر دانست که نتیجه‌ای شگفت انگیز دارد.

آجر چینی به روش مدرن

الگوهای آجر چینی جدیدی نیز ابداع شده‌اند که در نماسازی ساختمان‌ها، سنگ‌فرش محوطه و … به کار می‌رود. این روش‌ها عبارت‌اند از:

• روش فخر و مدین
• چیدمان نما نیم
• چیدمان حصیری

روش فخر و مدین

دیوار چینی به سبک فخر و مدین را در معماری امروز بی شک دیده‌اید. درواقع این روش چیدن آجر به گونه‌‌ای است که اجرها را با فاصله با یکدیگر می‌چینند. این امر باعث شده در میان دیوار حفره و روزنه وجود داشته باشد. این سبک چیدمان را بیشتر در فضای داخلی ساختمان‌ها به عنوان دیوار جدا کننده یا در بالکن‌ها برای ایجاد حائل، اجرا می‌کنند.

آجر چینی نیما نیم

چیدمان آجر به سبک نیما نیم، از محبوب‌ترین الگوهای آجر چینی به شمار می‌آید. نوع چیدمان آجر در این روش به گونه‌ای است ردیف بالایی آجر را در میان رگ عمودی آجر پایینی قرار می‌دهند.

چیدمان حصیری آجر

چیدمان حصیری آجر به گونه‌ای صورت می‌گیرد که نتیجه کار همچون حصیر می‌باشد. این نما در چیدمان دیوار طرح جذاب و خاصی را به وجود می‌آورد که بسیار پر طرفدار نیز می‌باشد. آجرنماهای مخصوص این کار نیز در طرح‌ها و رنگ‌های مختلفی موجود هستند؛ که می‌توانید در بنای‌تان با آن نمایی زیبا ایجاد کنید.

مقاله پیشنهادی : چگونه از آجر نما مراقبت کنیم؟